2007-11-12   ENERGOOSZCZĘDNE BUDOWNICTWO PASYWNE

We wrześniu i październiku 2007 r. Polski Instytut Budownictwa Pasywnego, powstały w 2004 roku w Gdańsku, zorganizował serię konferencji (Poznań, Warszawa, Kraków, Białystok) na których przedstawił istotę energooszczędnego budownictwa pasywnego. Do Komitetu Honorowego tych konferencji został zaproszony - obok Ministra Budownictwa - Prezes Polskiego Towarzystwa Higienicznego dr n. med. Kazimierz Dragański. Szczególnie interesujące były wystąpienia dypl. inż. Guntera Schlagowskiego, dlatego Oddział Poznański PTH zaprosił inż. Schlagowskiego do wystąpienia z referatem na temat budownictwa pasywnego na zebraniu naukowym swojego Oddziału. Zebranie to odbyło się w Sali wykładowej Szpitala Miejskiego im. Józefa Strusia Poznaniu1) w dniu 12 listopada 2007 r.
Polski Instytut Budownictwa Pasywnego upowszechnia wiedzę o technologii budownictwa pasywnego i energooszczędnego. Wzrastające koszty eksploatacji budynków skłaniają coraz bardziej inwestorów do szukania tańszych rozwiązań, które mogą być wprowadzone już na etapie projektowania inwestycji. Ponadto wraz z redukcją zużycia nośników energii (prądu, oleju opałowego, gazu) zmniejsza się też emisja zanieczyszczeń do atmosfery. Okazuje się, że przy prawidłowym zastosowaniu tych technologii roczne zapotrzebowanie na energię grzewczą jest bliskie zeru. Zaledwie 1,5 m3 gazu ziemnego wystarcza do ogrzania 1 m2 budynku przez rok. Ponadto zapewniony jest komfortowy mikroklimat pomieszczeń - niezależnie od pory roku. W budynkach pasywnych straty ciepła są ograniczone tak znacząco, że do ich wyrównania wystarczają tzw. pasywne źródła energii, takie, jak: energia słoneczna przenikająca przez okna, ciepło wytwarzane przez mieszkańców czy będące ubocznym skutkiem działania urządzeń gospodarstwa domowego. Tylko w okresie mrozów stosuje się dodatkowe ogrzewanie uzupełniające - najczęściej powietrzem doprowadzanym przez instalację wentylacyjną.
Budownictwo pasywne, którego ogólną wizję przedstawia ryc. 1, oznacza ogromne oszczędności w wydatkach na energię i zmniejszenie obciążenia środowiska naturalnego. Dla porównania budynki budowane w Polsce do roku 1966 zużywają 240-350 kWh/(m2a) na ogrzewanie - czyli 16-23 razy więcej niż domy pasywne. Nowsze mieszkania, które powstały w latach 1993-1997, muszą być ogrzewane energią o wartości 120-160 kWh/(m2a), czyli 8-10- krotnie większą. Nawet budynki uznawane za energooszczędne zużywają 5-krotnie więcej energii niż domy pasywne. Należy podkreślić, że oszczędność energii grzewczej w żadnym stopniu nie powoduje dyskomfortu cieplnego. Temperatura jest przez cały rok utrzymywana na optymalnym poziomie - mimo tego, że nie ma specjalnych instalacji grzewczych ani klimatyzacyjnych.


Rozwiązania techniczne służące minimalizacji zużycia energii są znane i stosowane od wielu lat. W praktyce do najważniejszych należą:

  • termoizolacja standardowych przegród zewnętrznych
  • staranne ograniczanie występowania mostków termicznych
  • uszczelnienie powłoki zewnętrznej budynku
  • stosowanie specjalnej stolarki okiennej i drzwiowej do budynków pasywnych
  • wysoko efektywna sprawność odzysku ciepła ze zużytego powietrza wentylacyjnego.

Należy zastosować zalecane rozwiązania oraz izolacje grubości nie mniejszej niż podane poniżej dla poszczególnych przegród budowlanych:

  • ściana zewnętrzna: cegła silikatowa gr. 18 cm, izolacja gr. 34 cm (styropian), # = 0,035 W/(mK)
  • dach: izolacja gr. 40 cm (wełna mineralna)
  • posadzka na gruncie: izolacja gr. 25 cm (styropian)
  • okna: rama o współczynniku przenikania ciepła U = 0,8 W/(m2K), szyba o U = 0,6 W/(m2K<) (stolarka trójszybowa, gaz wypełniający - krypton)
  • wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła o sprawności przynajmniej 80%
  • zapewnienie szczelności powłoki zewnętrznej budynku
  • pasywne wykorzystanie energii słonecznej poprzez okna o współczynniku przenikania ciepła U < 0,8 W/(m2K) i dużej przenikalności energii słonecznej g > 50%.

Budynek pasywny przez cały rok zapewnia mieszkańcom odpowiedni mikroklimat, wynikający z odczuwanego komfortu cieplnego oraz optymalnego przewietrzania na skutek stałego doprowadzania świeżego powietrza (ryc. 2). Znajduje to potwierdzenie w opiniach osób zamieszkujących domy pasywne. W standardzie tym można obecnie zrealizować prawie każdy, zarówno nowo budowany, jak i modernizowany obiekt, a więc budynki mieszkalne jedno- i wielorodzinne, komunalne, biurowe, handlowe, hotele, szkoły, hale sportowe, pływalnie i baseny oraz obiekty na potrzeby przemysłu.
We wszystkich wybudowanych budynkach pasywnych, niezależnie od ich typu i sposobu użytkowania, oszczędności energii sięgały 90-95%. W każdym z nich dokonano przebudowy instalacji, dostosowując ją do wykorzystania odnawialnych nośników energii, a tym samym zapewniając im niezależność od źródeł zewnętrznych (albo konwencjonalnych).
Powyższe informacje na temat budownictwa pasywnego - szerzej dostępne na stronie internetowej WWW.pibp.pl—warto przedstawiać na zajęciach z higieny.

***


Autor dziękuje serdecznie inż. Gunterowi Schlagowskiemu (e-mail: pibp@pibp.pl) za referat dla Oddziału Poznańskiego PTH i udostępnienie materiałów wraz z rycinami do niniejszego opracowania ze zgodą na ich publikację.


Jerzy T. Marcinkowski
Przewodniczący Oddziału Poznańskiego PTH


1)Jest to stałe miejsce zebrań naukowych Oddziału Poznańskiego PTH