2016-01-31   Jak zapobiegać przedwczesnemu starzeniu się skóry?

Jak zapobiegać przedwczesnemu starzeniu się skóry?
Kilka rad w pigułce.
dr n. med. Anna Galęba
dyplomowany lekarz medycyny estetycznej


Patogeneza starzenia jest procesem złożonym. Na starzenie się naszego organizmu jako całości mają wpływ zarówno czynniki wewnętrzne jak i zewnętrzne. To kiedy pojawią się pierwsze wykładniki starości oraz z jaką prędkością dochodzi do postępu procesów starzenia się jest uwarunkowane od genów. Starzenie się skóry dzielimy na starzenie fizjologiczne (zależne od genów, starzenie właściwe - wewnątrzpochodne) oraz starzenie niewłaściwe (starzenie zewnątrzpochodne – gdyż zależy od czynników zewnętrznych) popularnie zwane fotostarzeniem.
Starzenie skóry fizjologiczne jest procesem prawidłowym, którego nie uda się zatrzymać. Jest to proces postępujący w czasie, w trakcie, którego dochodzi do nieuniknionych zmian. Jednak wygląd skóry jest zdecydowanie lepszy i bardziej zdrowszy niż przy starzeniu skóry niewłaściwym. Starzenie zewnątrzpochodne, czyli to niewłaściwe, jest zawsze procesem przedwczesnym, niezależnym od genów i dotyczy głównie skóry. To proces, któremu możemy zapobiec poprzez odpowiednią profilaktykę.
Na szybkość starzenia ma wpływ wiele czynników zewnętrznych takich jak: klimat, praca, którą wykonujemy, złe odżywianie, palenie papierosów, używki (alkohol a nawet nadmierna ilość kawy), jednak największe znaczenie odgrywa ekspozycja na promienie UV. To one przede wszystkim doprowadzają w 80% do starzenia się skóry twarzy i innych odsłoniętych części ciała (takich jak: dekolt, ramiona, szyja, ręce). Wśród zmian skórnych widocznych w wyniku długoletniej ekspozycji na promienie UV możemy wymienić m.in.: zaburzenie rogowacenia, zmiany barwnikowe, zmiany naczyniowe, suchą skórę, zmarszczki czy bruzdy.   
U kobiet starzenie się skóry jest dodatkowo zależne od menopauzy czyli od czynników hormonalnych, związanych z zanikiem funkcji jajników. W trakcie tego procesu dochodzi do spadku wydzielania estrogenów (a dokładnie 17 beta – estradiolu), które przyczyniają się do zmian w obrębie naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Niedobór estrogenów doprowadza m.in. do zmniejszenia ilości kolagenu (spadek grubości warstwy skóry, utrata elastyczności i napięcia) i spadku aktywności gruczołów łojowych oraz potowych (sucha, szorstka skóra) a także spadku poziomu kwasu hialuronowego, włókien elastynowych, naczyń włosowatych i zaniku tkanki podskórnej. Skóra jeszcze bardziej staje się mniej elastyczna, mniej napięta, sucha, szorstka i słabiej odżywiona a w okolicach takich jak: w szczególności grzbietowa część rąk i okolica jarzmowa (policzki) dochodzi do jeszcze większych zaników tkanki podskórnej.
W wyniku działania czynników wewnętrznych i zewnętrznych, np.: stres, palenie tytoniu, używki, promienie UV oraz zanieczyszczenia środowiska dochodzi dodatkowo do powstania wolnych rodników, które doprowadzają do degradacji kolagenu, kwasu hialuronowego i akumulacji elastyny a co się z tym wiąże - do starzenia się skóry.
 

Prewencja przedwczesnego starzenia się skóry
 

W celu spowolnienia procesów starzenia się skóry należy przestrzegać podstawowych zasad profilaktycznych:

  • unikać promieni UV, szczególnie w godzinach miedzy 11-15, kiedy narażenie na promieniowanie UV jest największe;  
  • nie korzystać z łóżek opalających (solarium);
  • stosować fotoprotekcję przez cały rok;
  • nie palić papierosów;
  • unikać wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń;
  • stosować właściwą dietę (bez używek, z dużą ilością warzyw i owoców);
  • uprawiać sport;
  • stosować kosmetyki nawilżające;
  • stosować kosmetyki z retinoidami i antyoksydantami;
  • spożywać przeciwutleniacze (w formie naturalnej i sztucznej, np.: witaminy A, C, E, zielona herbata, resweratrol itp.);
  • korzystać z zabiegów medycyny estetycznej i przeciwstarzeniowej;
  • unikać stresu.

Proces starzenia wewnątrzpochodnego (fizjologicznego) jest nieunikniony i jest naturalną konsekwencją upływającego czasu, którego nie można zatrzymać, jednak każdy z nas ma ogromy wpływ na starzenie zewnątrzpochodne, zwane potocznie fotostarzeniem ze względu na główny wpływ promieni UV na ten proces (w 80%). To w jaki sposób my sami obchodzimy się z naszą skórą, nasze przyzwyczajenia i nasz styl życia ma decydujący wpływ na postępy procesu starzenia się skóry. Głównym czynnikiem odpowiedzialnym za przedwczesne starzenie są promienie UV (UVA i UVB), dlatego tak ważne jest ich unikanie i to zarówno w formie naturalnej (promienie słoneczne - UVA i UVB) jak i sztucznej (solarium - UVA). Należy również pamiętać, że nadmierna ekspozycja na promienie UV, i to niezależnie od tego czy dawka jest skumulowana, czy może dochodzi tylko do okresowego narażenia skóry na promienie słoneczne, prowadzi nie tylko do starzenia się skóry ale przede wszystkim stanowi wysokie zagrożenie wystąpienia chorób skóry, z których większość może doprowadzić do powstania nowotworów łagodnych lub złośliwych. 
Każdy z nas powinien stosować kremy z filtrami ochronnymi i to codziennie, niezależnie od pory roku, jedynie zmieniając wielkość filtru w zależności od potrzeb. Szczególną ochroną należy otoczyć wszelkiego rodzaju znamiona oraz blizny (w celu uniknięcia wystąpienia chorób skóry związanych z ekspozycją na promienie UV). W okresie letnim zalecany jest wskaźnik SPF (Sun Protection Factor) 30-50, w okresie zimowym w granicach 20-30. Na promienie UVA jesteśmy narażeni przez cały rok i to o każdej porze dnia. Nie chronią nas przed nimi ani chmury, ani szyby okienne czy samochodowe.  To prewencja jest najlepszą metodą by opóźnić proces przedwczesnego starzenia się skóry. Powinniśmy nie tylko unikać promieni UV ale również palenia tytoniu i wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń a także stosować dietę bogatą w antyoksydanty naturalne (warzywa, owoce) i sztuczne (preparaty dostępne w aptekach), uprawiać regularnie wysiłek fizyczny, stosować wszelkiego rodzaju kosmetyki nawilżające, oraz te bogate w przeciwutleniacze i retinoidy, korzystać z zabiegów medycyny estetycznej i przeciwstarzeniowej (m.in.: mezoterapii igłowej, peelingów medycznych, laseroterapii itd.), przeprowadzanych przez doświadczonych i odpowiednio wykształconych w tym kierunku lekarzy medycyny estetycznej, a także unikać stresu na tyle ile jest to możliwe.                
 

Piśmiennictwo:

  1. A. Galęba, B. Bajurna, Jerzy T. Marcinkowski. The role of cosmetic gynecology treatments in women in perimenopausal period. Open Journal of Nursing 2015, 5, No 2, 153-157; DOI doi.org/10.4236/ojn.2015.52018;
  2. A. Galęba, Jerzy T. Marcinkowski.  Aesthetic medicine - a separate field of medicine, as a combination of many medical specialties. Open Journal of Nursing 2015, 5, No 2, 158-162; DOI doi.org/10.4236/ojn.2015.52019;
  3. A. Galęba, B. Bajurna, S. Shankar. Premature skin aging - a process that can be slowed down by appropriate prevention. Hygeia Public Health 2014, 49(4) 708-711;
  4. A. Galęba, B. Bajurna. Przedwczesne starzenie się skóry – proces, któremu można zapobiec. Pielęgniarstwo Polskie 2009, 1(31), 55-57;
  5. A. Galęba: Zachowania zdrowotne u pacjentów dermatologicznych, mające na celu uchronić ich przed wystąpieniem schorzeń skóry, powstałych w wyniku ekspozycji na promienie słoneczne. Zarządzanie zdrowiem społecznym i edukacją menedżera ochrony zdrowia. Pod red. M.D. Głowackiej. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Komunikacji i Zarządzania w Poznaniu. Poznań 2007, 179-185;